Üst gastrointestinal (GI) kanama, sindirim sisteminin üst kısmından (genellikle yemek borusu, mide veya ince bağırsağın başlangıcından) kaynaklanan ciddi bir durumdur. Bu tür kanamalar acil tıbbi müdahale gerektirir çünkü durum hızla yaşamı tehdit eden bir hale gelebilir. Aşağıda, üst GI kanamanın nedenleri, belirtileri ve daha ayrıntılı tedavi yöntemleri hakkında bilgi verilmiştir.
Nedenleri:
Peptik Ülser: Mide asidinin mide veya duodenumun iç yüzeyini aşındırması, ülserlerin oluşumuna neden olur ve bu da kanamaya yol açabilir.
Özofageal Varisler: Karaciğer sirozu gibi durumlar, portal hipertansiyona ve dolayısıyla yemek borusundaki damarların anormal genişlemesine (varisler) neden olabilir. Bu damarlar yırtılabilir ve ciddi kanamalara neden olabilir.
Mallory-Weiss Sendromu: Şiddetli kusma veya öksürük nöbetleri yemek borusunda yırtılmalara neden olabilir.
Erozyon Gastriti: Stres, ilaçlar veya diğer faktörler nedeniyle mide astarında oluşan yaralar kanamaya yol açabilir.
Özofajit: Yemek borusu iltihabı, genellikle GERD (Gastroözofageal Reflü Hastalığı) nedeniyle oluşur ve kanamayla sonuçlanabilir.
Tümörler: Malign veya benign neoplazmlar, üst GI sistemde kanamaya neden olabilir.
Belirtileri:
- Kırmızı veya koyu kahverengi kusma (kanın kusmukla karışması)
- Karanlık, katranımsı veya parlak kırmızı dışkılar
- Ani ve şiddetli karın ağrısı
- Halsizlik, baş dönmesi veya bayılma (şokun belirtileri)
- Hızlı kalp atışı ve nefes darlığı
Tanı:
Üst GI kanamanın teşhisi genellikle endoskopi ile konulur. Bu prosedür sırasında, bir kamera (endoskop) hastanın yemek borusu, mide ve ince bağırsağının ilk kısmına yerleştirilir. Bu, doktorun kanama alanını doğrudan görmesine ve hatta bazen kanamayı durdurmaya yönelik müdahalelerde bulunmasına olanak tanır.
Tedavi Yöntemleri:
İlaç Tedavisi: Kanamayı kontrol altına almak için asit baskılayıcılar (proton pompa inhibitörleri), varis kanamalarını azaltmak için beta-blokerler veya vazopressin gibi ilaçlar kullanılabilir.
Endoskopik Tedavi: Endoskopi sırasında, doktor doğrudan kanayan bölgeye müdahale edebilir. Skleroterapi veya bant ligasyonu gibi yöntemlerle kanayan damarlar “mühürlenebilir” veya varisler bağlanabilir.
Cerrahi Müdahale: Diğer yöntemler başarısız olduğunda veya kanama çok şiddetliyse, açık cerrahi veya laparoskopik yöntemler kullanılarak kanayan bölge onarılabilir veya çıkarılabilir.
Radyolojik Girişim: Seçilmiş vakalarda, anjiyografi yoluyla kanayan damara embolizasyon uygulanabilir. Bu, kanama damarını tıkayarak kanamanın durmasına yardımcı olur.
Kan ve Plazma Ürünleri: Ağır kan kaybı durumunda, kan ve plazma transfüzyonları hayati öneme sahip olabilir.
Üst GI kanaması olan hastalar genellikle yoğun bakımda izlenir çünkü durumları hızla değişebilir ve stabilize etmek için hızlı tıbbi müdahale gerekebilir. Tedavinin amacı, kanamayı durdurmak, kaybedilen sıvıları ve elektrolitleri yerine koymak ve kanama nedenini tedavi etmektir. Ayrıca, kanamanın tekrarını önlemek için uzun vadeli bir plan da önemlidir. Bu durum, genellikle altta yatan nedenin tedavisini ve potansiyel tetikleyicilerin (örneğin, nonsteroidal anti-inflamatuar ilaçlar veya alkol gibi) yönetilmesini içerir.
