Akut böbrek yetmezliği (ABY), böbreklerin kısa sürede, genellikle birkaç saat veya birkaç gün içinde, atıkları filtreleyip vücuttan uzaklaştırma yeteneğini kaybettiği ciddi bir durumdur. Bu, böbreklerin kan akışını, böbrek dokusuna zarar veren bir durumu veya idrar akışını engelleyen bir durumu etkileyen aniden ortaya çıkan bir sorundur.
Nedenleri:
Perfüzyon Bozuklukları: Şok, düşük kan hacmi, dehidrasyon veya ağır kanama gibi durumlar nedeniyle böbreklere giden kan akışında azalma.
Böbrek Dokusuna Direkt Zarar: Böbreklerin kendisine zarar veren ilaçlar, toksinler, enfeksiyonlar veya kontrast maddeler. Bu duruma nefrotoksisite denir.
Üriner Obstrüksiyon: Böbrek taşları, tümörler, idrar yolu daralması veya prostat büyümesi gibi nedenlerle idrar akışının engellenmesi.
Belirtileri:
- İdrar miktarında azalma (oligüri) veya hiç idrar yapamama (anüri)
- Yorgunluk veya zayıflık
- Nefes darlığı
- Ayak bileklerinde, bacaklarda veya yüzde şişme (ödem)
- Göğüste ağrı veya basınç
- Bulantı veya kusma
- Karışıklık veya konsantrasyon güçlüğü
- Nöbetler veya koma gibi nörolojik problemler (şiddetli vakalarda)
Tedavi Yöntemleri:
Destekleyici Bakım: Böbrek fonksiyonu kendiliğinden iyileşebileceği için, hasta vücudun ihtiyaçlarını karşılayana kadar desteklenmelidir. Bu, hidrasyonun sağlanması, elektrolit dengesinin düzeltilmesi ve kan basıncının yönetilmesi gibi destekleyici önlemleri içerir.
Nedeni Ortadan Kaldırmak: ABY’nin altında yatan nedeni tedavi etmek önemlidir. Bu, nefrotoksik ilaçların kesilmesi, enfeksiyonların tedavisi veya üriner obstrüksiyonun giderilmesi gibi eylemleri içerebilir.
Diyaliz: Böbrekler toksinleri etkili bir şekilde filtreleyemezse ve hasta hayati tehlike altındaysa, acil diyaliz gerekebilir. Bu işlem, böbreklerin yapması gereken işi yaparak kanı yapay bir şekilde temizler.
İlaç Tedavisi: Belirli durumlar, tedaviye yönelik spesifik ilaçları gerektirir. Örneğin, böbrek hasarına neden olan bir otoimmün hastalık varsa, bağışıklık sistemini baskılayıcı ilaçlar gerekebilir.
Akut böbrek yetmezliği ciddi bir tıbbi durumdur ve zamanında müdahale gerektirir. Uygun tedavi ile, birçok hasta tamamen iyileşebilir, ancak böbrek fonksiyonu kalıcı olarak etkilenebilir ve ileride ek tedavi gerekebilir. Bu nedenle, böbrek fonksiyonunun düzenli olarak izlenmesi önemlidir.
